سلامت روان امروزه یکی از ملاک های اصلی ارزیابی سلامت یک جامعه است و بی شک نقش چشمگیری در کارآمدی و پیشرفت آن بازی می کند سازمان جهانی بهداشت که هدف خود را دستیابی به عالی‌ترین سطح ممکن بهداشت برای همه مردم تعیین کرده، در اساسنامه خود در تعریف سلامت می‌گوید: منظور از سلامت، حالت رفاه کامل جسمانی، روانی و اجتماعی است، نه صرفاً فقدان بیماری. براساس این تعریف، فردی دارای سلامت روان است که : توانمندی‌های خود را بشناسد و توانایی مقابله با استرس‌های روزمره را داشته باشد و به شکل مفید و موثری درجامعه مشارکت و فعالیت داشته باشد.

لزوم توجه به جنبه های روانی سلامت اجتماعی

راهکارهای متعددی برای تضمین سلامت روان بیان شده بدون تردید آرامش اولین شرط روان سالم است و در سایه آن می‌توان به شکل متعادلی به سایر امور زندگی و پیشرفت هم رسید. البته منظور از آرامش، آرامش نسبی و نداشتن دغدغه‌های متعدد و گاه فلج‌کننده است. در دنیای امروز، هیچ‌کس بدون دغدغه و گرفتاری نیست، اما نکته مهم این است که فرد بتواند به درستی شرایط را ارزیابی و برای رفع و کاهش این نگرانی‌ها اقدام کند و در صورتی هم که مشکلات قابل‌ حل نیستند به‌گونه‌ای با آنها کنار بیاید، نه اینکه گرفتاری‌ها، عملکرد و زندگی او را تحت‌تاثیر قرار دهند و باعث سلب آرامش از او شوند. از دیگر ویژگی‌های مهم سلامت روان، توانایی کنترل و بروز مناسب احساسات و هیجان‌ها است.

شناخت در سلامت روان

بروز احساسات باید به‌گونه‌ای باشد که از یک طرف فرد نخواهد احساس‌هایش را سرکوب کند و از طرف دیگر، مهارگسیخته آنها را بروز ندهد، یکی دیگر از خصوصیات ذهن سالم، شناخت است. منظور از شناخت، مجموعه‌ای از توانایی‌های مغز شامل هوشیاری، توجه و تمرکز، حافظه، زبان و… است که هر فردی با توجه به شرایط خود از آن بهره‌مند است. سالم بودن این توانایی‌ها تامین‌کننده و نشانگر بخشی از سلامت روان ما هستند. همه توانایی‌ها و خصوصیات گفته شده خود را به صورت یک نماد بیرونی و عینی بروز می‌دهند که آن «رفتار» است.

ترویج سلامت عمومی اولین راه مبارزه با سرطان

داشتن سلامت معنوي يكي از عوامل موثر در بهبودي بيماران مبتلا به بیماری های مزمن مخصوصاً “سرطان” است. تجسم آینده و یافتن راهکارهایی که از وقوع مشکلات و خطرات احتمالی در دهه‌های آتی عمر پیشگیری می‌کند، علم نوینی است که تحت عنوان آینده‌پژوهی و سبک صحیح زندگی در جوامع مدرن به آن پرداخته می‌شود. افراد با اصلاح life style  (سبک زندگی) خود میتوانند مانع از سرطان که دشمن سلامتی انهاست شوند. شیوه زندگی نادرست، شامل رفتارها ی غلط روزمره و همچنین عادات غلط غذایی که عامل بسیار مهمی در ابتلا به سرطان و بیماریهای مزمن است می باشد.

کانون مهر گلستان، اولین مرکز طب تسکینی

کانون مهر گلستان خیریه ای متفاوت و نوین است ، برای اولین بار با اجرای طب تسکینی در کنار بیمار، خانواده و پزشک انکولوژیست، با سبک جدید برای کاهش درد،در رفع بخشی از نیازهای بیماران، اثرات مشهودی داشته است.
کانون مهر گلستان، با ارائه خدمات رایگان پزشکی ، پرستاری، روان شناسی و مشاوره، و همچنین فعالیت های تعریف شده در حوزه طب تسکینی مانند خدمات مراقبت در منزل و همچنین تهیه و ارائه تجهیزات پزشکی مورد نیاز به بیمار، تأسیس شده است.

سازمان جهانی بهداشت در تعریف سلامت می‌گوید:

• منظور از سلامت، حالت رفاه کامل جسمانی، روانی و اجتماعی است،
• نه صرفاً فقدان بیماری.

سلامت روان

براساس تعریف سلامتی، فردی دارای سلامت روان است که :

توانمندی‌های خود را بشناسد و توانایی مقابله با استرس‌های روزمره را داشته باشد و به شکل مفید و موثری درجامعه مشارکت و فعالیت داشته باشد.

اهمیت سلامت

جسم بیمار، روان پریشان، روابط اجتماعی ناسالم و معنویت ضعیف همه موجب می شوند لذت و رضایت فرد از زندگی کم شده و نتواند به رسالت وجودی خویش عمل کند. بنابراین نداشتن سلامت، انسان را از مسیر موفقیت، پیشرفت و رشد فردی و خانوادگی باز می دارد.

عوامل بیماری زا

چند نمونه ازعوامل بیماری زا  که سلامتی را از ما صلب می کنند عبارتند از:

1_ عدم رضایت فرد از کارهای مفیدی که انجام میدهد.

2_ خشم

3_ نداشتن خواب کافی

4_ نداشتن تفریح کافی و مفید

5 _ نداشتن روحیه گذشت

6 _ فعالیت در محیط کار نامناسب

7_ داشتن افکار منفی

8_ نا امیدی.

9_ دلسوزی بیش از اندازه برای دیگران

10 _ استرس

11_ وزن بالا

12_ عدم تحرک و ورزش.

13_ عدم محافظت پوست در برابر آفتاب.

14_ عدم انجام آزمایشات پزشکی و غربالگری به صورت منظم.

15_ عدم نرمال بودن هورمونهای بدن.

16_ کشیدن سیگار و مصرف الکل.

17_ مصرف میوه و سبزیجات به میزان خیلی کم و مصرف بیش از اندازه گوشت قرمز، شکر، غذاهای سرخ کردنی و فست فودها

عوامل موثر در سلامتی

عوامل زیر می توانند تا حد زیادی باعث بهبود سلامتی شما شوند:

• مدیریت استرس(رويارويي با چالش‌های روزمره زندگی)
• سبک زندگی و کارهایی که در زندگی انجام می‌دهیم
• سلامت روانی و اجتماعی(سلامت ذهنی، عاطفی، اجتماعی و معنوی)
• تغذیه‌ سالم
• عدم مصرف دخانیات
• پيشگيري از خشونت (ايجاد محيطي امن و سالم‌)
• روابط سالم (ارتباط موثر با دوستان، خانواده و همسر)
• كنترل وزن
• ورزش و فعاليت روزانه

عناصر مؤثر در اتخاذ يک سبک زندگی سالم

با رعایت نکات زیر می توانید یک زندگی سالم و موفق را داشته باشید

• آموزش و يادگيری مادام العمر
• ايمنی فردی
• فعاليت های داوطلبانه 
• حس هدفمند و معنادار بودن زندگی ( معنويت و اميد )
• مرحله زندگی
• درک خطر

5 اولویت اقدام برای ارتقای سلامت

ترتیب نکات زیر می تواند به شما در ارتقای سلامت خود و خانواده تان کمک کند

1 ) ايجاد سياست هاي عمومي سالم.

2 ) ايجاد محيط هايي كه حامي زندگي سالم هستند.

3 ) تقويت اقدام جامعه: جوامع، خودشان بايد تعيين كنند كه نيازهاي آنها چيست و چگونه مي توانند به بهترين شكل آن را رفع كنند.

4 ) كمك به مردم براي توسعه مهارت هاي شان به صورتي كه بتوانند كنترل بيشتري  بر سلامت خود و محيطي كه در آن زندگي مي كنند، داشته باشند. مردم بايد مهارت هاي لازم براي انتخاب هاي سالم را داشته باشند.

5 ) بازنگري در سيستم مراقبت بهداشتي به نحوي كه تعادل بيشتري بين ارتقاي سلامت و خدمات درماني ايجاد شود و بخش سلامت بسيار نزديكتر با تمام بخش هايي باشد كه كارشان بر سلامت، تاثير دارد. 

برای مطالعه کامل آموزش سبک زندگی سالم کلیک نمایید

• امید را در خودتان تقویت کنید.
• با بدنتان مهربان باشید و خودتان را دوست داشته باشید.
• امروز و همه روزها کاری که شما را شاد کند انجام دهید.
• سکوت تان را بشکنید.
• با ترس تان دوست باشید و از تغییرات خلق و خویتان تعجب نکنید.
• عشق ورزیدن را تبدیل به یک عادت کنید.
• راهنمای معنوی داشته باشید و اعتقاد و ایمان خود را ابراز کنید.
• نگران ( ترکیدن غم و غصه تان ) نباشید.
• سختی ها و دشواری ها را به انرژی تبدیل کنید و در خودتان امیدواری ایجاد کنید.
• غذای مناسب بخورید و خواب کافی داشته باشید.
• مثبت اندیش باشید و بدانید که شما را دوست دارند.
• اگر احساس خشم یا درماندگی می کنید، در مورد آن صحبت کنید.
• پرسش هایتان را مطرح کنید و هر آنچه را لازم است بگویید.
• تنها به امروز فکر کنید.
• دعا کنید.
• سپاسگزار باشید و نعمت هایتان را بشمارید.
• و باور کنید که می توانید شفا پیدا کنید و به وسیله غم واندوه تان رشد کنید ..

سلامتی و بهبودی توسط هر فردی متناسب با ارزش ها و اعتقاداتش تعريف می شود. زندگی سالم، زندگی متعادلی است كه در آن هر فرد به طور آگاهانه رفتارهای سالم را انتخاب می كند.

تعريف سلامتی از ديدگاه سازمان بهداشت جهانیWHO

سازمان بهداشت جهانی به عنوان یک مرجع که در اکثریت کشورهای جهان قابل قبول است در مورد مفاهیم مرتبط تعاریفی را ارائه داده است. این سازمان سلامتی را بدین گونه تعریف کرده است:

• 1946: سلامتی عبارت است از رفاه کامل جسمی، روانی، اجتماعی و نه تنها بیمار یا معلول نبودن .
• 1984: توانایی داشتن یک زندگی ايده آل از نظر اقتصادی و اجتماعی به تعريف قبلی اضافه شد .

بر طبق اساسنامه سازمان جهانی بهداشت ، بهره مندی از بالاترین استانداردهای قابل دسترسی سلامتي یکی از اساسی ترین حقوق هر انسان بدون در نظر گرفتن نژاد، مذهب، اعتقادات سیاسی، شرایط اقتصادی یا موقعیت اجتماعی او است.

عوامل موثر در سلامتی

عوامل زیادی در سلامتی موثر هستند که مهم ترین های آن ها را در ادامه برای شما آورده ایم:

• مدیریت استرس(رويارويي با چالش‌های روزمره زندگی)
• سبک زندگی و کارهایی که در زندگی انجام می‌دهیم
• سلامت روانی و اجتماعی(سلامت ذهنی، عاطفی، اجتماعی و معنوی)
• تغذیه‌ سالم
• عدم مصرف دخانیات
• پيشگيري از خشونت(ايجاد محيطي امن و سالم‌)
• روابط سالم(ارتباط موثر با دوستان، خانواده و همسر)
• كنترل وزن
• ورزش و فعاليت روزانه

سبک زندگی

به مجموعه عملکردهای روزانه یک فرد مانند: پوشیدن، نحوه خوردن، انتخاب محل، روش زندگی و نگاه، نگرش و باورهای فردی زندگی سبک زندگی می گویند.

در دنیای امروز ، سبک زندگی فقط شیوه پاسخ به نیازهای جاری یک فرد نیست، بلکه هویت، جایگاه و موقعیت اجتماعی او را مشخص می‌کند و این ترتیب، ابزاری برای اعمال قدرت در جامعه است.

سلامت روحی و روانی

تعریف سلامت فقط مرتبط با جسم انسان نیست و روح و روان او را نیز در بر می گیرد از این رو نیاز است تا با انجام دادن کارهایی به ارتقاء سلامت روح و روان بپردازیم:

1- عزت نفس بالا

2- داشتن اطمینان از اینکه رفتاری به هنجار دارند.

3- صداقت

4- خودباوری

5- توانایی شادی کردن

6- بیش از حد جدی نگرفتن خود

7- داشتن توانایی برقراری روابط صمیمانه

8- فریب ندادن دیگران

9- مسئولیت­ پذیری

10- توانایی غمگین شدن

11- زندگی کردن با تعادل و توازن

سلامت اجتماعی

سنجیدن میزان سلامتی در یک جمعیت بزرگتر سلامت اجتماعی نام دارد. انسان موجودی اجتماعی است که نیاز دارد با دیگران ارتباط برقرار کند. ولی اگر این ارتباط سالم نباشد به جای اینکه به سلامت فردی او کمک کند، بیشتر باعث مریضی و درگیری او خواهد شد.

رضایت و نشاطی نیست مگر در بودن با دیگران.  اگزوپری

سلامت اجتماعی تعامل با دیگران به صورت فردی و گروهی است، توانایی آدمی برای بهره بردن از ظرفیت اجتماع و حمایتگری آن در مواقع نیاز، و همچنین توانایی اش برای انطباق با شرایط مختلف اجتماعی.    دوناتل

معاشرت خلاق

همانطور که گفتیم ارتباط با دیگران باید به گونه ای باشد که باعث ارتقاء سلامتی شود. به همین منظور گاردنر چهار جزء مهم برای معاشرت خلاق تعریف کرده است.

گاردنر چهار جزء هوش میان فردی (اجتماعی) را شناسایی کرده است:

(1) سازماندهی گروهی،

(2) گفتگوی معطوف به راه حل،

(3)ارتباطات بین فردی و

(4)تحلیل های اجتماعی

جهت مطالعه ادامه این مبحث کلیک نمایید

بر خلاف آنچه که عده ای از مردم تصور می کنند،سرطان یک بیماری جدید نیست. این بیماری از هزاران سال پیش در جمعیت انسانی شناخته شده و نمونه هایی از آن در استخوان فسیل شده حیوانات ماقبل تاریخ دیده شده است.نوشته های بر جای مانده از مصر باستان و یونان بیماری هایی را شرح داده اند که مطمئنا سرطان بوده است.

پیشینه کشف سرطان

درواقع کلمه سرطان در دنیای قدیم به معنای خرچنگ بوده که برای توصیف سرطان پستان به کار می رفت و علت این بود که عروق شعاعی منشاء گرفته از مرکز  توده سرطانی برای پزشکان آن زمان ظاهری مانند خرچنگ داشته است.

اکنون در حال حاضر چندین اصطلاح وجود دارد که به طور شایع برای توصیف سرطان به کار می رود مانند تومور، نئوپلاسم، بدخیمی که این اصطلاحات می توانند به جای هم به کار روند. مشکلات درمانی  سرطان در زمانهای قدیم نیز وجود داشته است و اهمیت تلاش برای درمان بیماری در مراحل اولیه به وسیله پزشکی به نام گالن در قرن دوم مورد تاکید قرار گرفته است. او عنوان کرد که تومورهای کوچک را می توان با جراحی درمان کرد اما این امکان برای تومورهای بزرگ وجود ندارد.این موضوع در حال حاضر همچون گذشته صادق است.

مورگاگنی مقاله معتبری در رابطه با سرطان در اعضای مختلف بدن در سال 1761 چاپ کرد. چند سال بعد پاتس احتمال رابطه علت و معلولی بین دوده و سرطان در کارگران پاک کننده لوله های بخاری را توصیف کرد .این چنین بود که ارتباط بین محیط و ایجاد بیماری سرطان مشخص شد.

در سال 1838 مولر خصوصیات سلول های سرطانی را توصیف کرد که مشاهده مهمی بود که بعد ها عنوان شد که تومورها ممکن است از تکثیر غیر طبیعی سلول ها به وجود بیایند.

تا قرن 19 تنها روش عمده درمان سرطان جراحی بود .روش های دیگر نیز آزمایش شد اما اکثرا بی اثر بود. تا اینکه در قرن بیستم دو پیشرفت عمده در درمان سرطان ایجاد گردید که پرتو درمانی و شیمی درمانی بود، که هر دو باعث کنترل و در بعضی از موارد بهبود سرطان می شود.

کلیات سرطان

به طور کلی بدون توجه به پیش آگاهی کاربرد روش های درمانی شایع چون جراحی، پرتودرمانی، شیمی درمانی و درمان های بیولوژیک موجب علاج قطعی 50 درصد از افراد سرطانی می شود در حالیکه 50 درصد باقیمانده درمان در آنها به طور قطعی نبود یا قابل درمان نیستند. پس تشخیص سرطان یکی از دردناک ترین و منقلب کننده ترین رخدادهایی هستند که می تواند برای یک فرد در یک جامعه اتفاق بیفتد، تشخیص سرطان باعث ایجاد تغییرات خود انگاری افراد و چگونگی ایفای نقش خود در خانواده و محل کار می شود. به طور مثال جهت تفهیم موضوع میانه بقاء در یک فردی که دچار سرطان پانکراس می باشد با یک فرد که دچار نارسایی پیشرفته قلبی می باشد چیزی حدود 8 ماه می باشد اما بیمار قلبی متصور می باشد که همچنان می تواند دارای عملکرد مناسب باشد و جزئی ناکارآمد شده است ولی فرد مبتلا به سرطان پانکراس خود را جهت مردن آماده می کند و هر درد و رنجی پدید بیاید فکر می کند می تواند شروعی برای مردن باشد.

آمار ابتلا به سرطان در جهان

از آنجایی که موسسه ای برای ثبت سرطان در کشور وجود ندارد لذا آمار کافی جهت بررسی جنبه های مختلف این بیماری وجود ندارد. روی هم رفته سن مهم ترین عامل خطر ساز در ابتلا به سرطان است. 75 درصد همه موارد سرطان در افراد بالای 65 سال ایجاد می شود . در آمریکا در محدوده سنی بین تولد تا 39 سالگی 1نفر از 72 نفر مرد و 1نفر از 51 نفر زن دچار سرطان می شوند.این میزان در سنین 40 تا 59 سالگی 1 نفر از هر 12 نفر مرد و 1 نفر از هر 11 نفر زن و برای افراد 60 تا 79 سال 1 نفر از هر 3نفر مرد و 1 نفر از هر 5 نفر زن می باشد.

سرطان سومین عامل مرگ و میر در کل کشور ودر بعضی از استانهای شمال و شمال غرب دومین عامل مرگ و میر است و در رتبه بندی اولویت های بهداشتی و درمانی بر اساس بار ناشی از بیماری رتبه سوم را دارا می باشد.سالانه بیش از 70 هزارمورد جدید سرطان در کشور اتفاق می افتد و پیش بینی می شود تا سال 2030اولین علت مرگ و میر در دنیا شود.پیش بینی می شود در کشور ما نیز شاهد روند رو به رشد کانسر باشیم به طوری که در دو دهه آینده موارد بروز سرطان بیش از 2 برابر خواهد بود.از مهم ترین عوامل خطر رو به رشد سرطان در جامعه ما افزایش امید به زندگی ،افزایش مصرف دخانیت،کاهش فعالیت فیزیکی ،تغذیه نامناسب می باشد.

به طور کلی وضعیت سرطان در کشور ما به شرح زیر می باشد :

1)برنامه ملی ثبت سرطان(به پایه برنامه کنترل سرطان) از سالها پیش در کشور در حال اجرا بوده ولی اولین گزارش علمی آن در سال 1382منتشر شد.

2)برنامه جامع ملی کنترل سرطان یا همان( comprehensive national cancer control) با هدف کاهش میزان بروز مرگ ناشی از سرطان در سال 1385 طراحی شد. این برنامه از سوی شورای مدیران معاونت سلامت و گروه تغذیه و بهداشت فرهنگستان علوم پزشکی به تصدیق رسید که شامل 6 استراتژی می باشد:

1) بستر سازی

2) حمایت سیاسی و اقتصادی

3) تحقیق و توسعه

4) تعامل و همکاری مشترک با سایر نهاد های مرتبط

5) اجرای اصول برنامه در جامعه شامل پیشگیری، غربالگری، تشخیص زودرس، درمان موثر، طب تسکینی و حمایت از خانواده بیمار

6) ارزشیابی

پس در این مورد کمیته راهبری ملی تنها برنامه ریزی و سیاستگذاری این برنامه را به عهده خواهد داشت و کمیته های استانی که یکی از اعضای هیات علمی عهده دار هماهنگی این برنامه خواهد بود مسئول اجرای برنامه بر اساس نیازها و اولویت های استانی و همچنین امکانات موجود خواهد بود. اجرای آزمایشی این طرح در 5 استان کشور شامل کرمانشاه، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، گیلان و اردبیل در سال 86 شروع شد.

مشکلات برنامه های درمانی سرطان در ایران

با توجه به توضیحات فوق، مهم ترین مشکلی  که در اجرای برنامه های درمانی سرطان در کشور ما وجود دارد این است که رفرانسهای آنکولوژیست ها و رادیوتراپیست ها و جراحان سرطان بر اساس رفرانس های کشورهای توسعه یافته ای می باشد که سطح آگاهی  بیماران آن کشورها، توان اقتصادی آن جوامع، مرحله بیماری، پوشش بیمه ای، حمایت اجتماعی و……. با کشور ما متفاوت است. مقالات چاپ شده محدودی به بررسی اثر بخشی درمانهای فوق در کشور پرداخته، ولی مطالعات بقای پنج ساله بیماران نشان دهنده تفاوت فاحش ومعنی داری با کشورهای پیشرفته می باشد. این موضوع بیانگر این ضرورت است که به عنوان اولین اولویت در درمان بیماران سرطانی در هر بیمارستان پروتکلی با مشارکت متخصصان مربوطه برای هربیماری نوشته شود و بیمار بر اساس آن اقدامات درمانی را دریافت نماید و از طرفی در نهایت بیماران مبتلا به سرطان نیاز به کنترل دردو سایر عوارض سرطان دارند که طب تسکینی مهم ترین خلاء کنترل سرطان در کشور است. حالا با توجه به اینکه از طرفی در کشور ما مراحل مختلف کنترل سرطان از افزایش سطح آگاهی مردم و بیماران نسبت به بیماری تا درمان موثر هنوز جایگاه خود را پیدا نکرده است و برای رسیدن به این هدف مدت زمانی لازم است. به ذهن می رسد که با گسترش و توسعه امکانات و فرهنگ سازی در مورد طب تسکینی بتوان تا حدی شرایط رنج آور و ناخوشآیند بیماران سرطانی را کنترل و سطح کیفیت زندگی آنها و خانواده هایشان را بالا برد.

علل سرطان

در حال حاضر استراتژی ما جهت مقابله با سرطان ریشه کن کردن بیماری بعد از شناخت آن می باشد. استراتژی ایده آل برای سرطان، جلوگیری از آن می باشد ولی در اغلب موارد امکان پذیر نیست. چرا که اغلب علل سرطان هنوز ناشناخته اند.

به طور کلی علل بروز سرطان را می توان در 2 دسته:

1)عوامل محیطی

2)عوامل ارثی طبقه بندی کرد.

سیستم پرستاری در حوزه آنکولوژی نیز بایستی اطلاعات کافی در مورد علل سرطان و ریسک فاکتورهای آن داشته باشند چرا که این اطلاعات به آنها این امکان را می دهد تا بتوانند از آنها در برنامه های غربالگری و آموزش مناسب خود بیمار و اطرافیان و مشاوره های بعدی استفاده کنند.

عوامل موثر در بروز سرطان

 درست است که بسیاری از دلایل ایجاد سرطان شناخته نشده باقی مانده است. اما مواردی که در ایجاد سرطان نقش دارند تا حدودی مشخص هستند. در ادامه مهم ترین این موارد آورده شده اند

–اشعه و پرتو یونیزان

افرادی که در معرض طولانی مدت نور آفتاب هستند  احتمال بروز سرطان در آنها بیشتر است.

سرطان تیروئید در میان افرادی که در دوران بچگی به گردن اشعه داشته اند شایع تر است. از طرفی در این افراد افزایش شیوع لوسمی نیز گزارش گردیده است.

–دود سیگار

دود سیگار افراد را در معرض سرطان ریه قرار می دهد و افزایش سرطان ریه در خانم ها نیز به محاذات افزایش رشد جمعیت دیده شده است.

–رژیم غذایی

اقداماتی چون فریز کردن و دودی کردن غذاها  می تواند ریسک بعضی از سرطان ها را از افزایش دهد. افرادی که دارای رژیم غذایی حاوی فیبر فراوان هستند ریسک سرطان کولون و سرطان معده در آن ها کمتر است. همچنین ارتباط بین رژیم غذایی پر چرپ و سرطان پستان نیز در منابع متعددی پیشنهاد شده است.

–دیگر فاکتورهای محیطی

انگل هایی چون شیستوزما هماتوبیوم یکی از انگلهای شایع در کشور هایی چون مصر می باشد که می تواند عامل سرطان مثانه باشد. دود سیسگار ریسک سرطان مثانه را افزایش می دهد.

الکل از ریسک فاکتورهای سرطان سرو گردن و مری می باشد. از طرفی می تواند در سرطان کبد نیز نقش داشته باشد. خانم هایی که در سن پایین فعالیت جنسی دارند یا شریک جنسی متعدد دارند در معرض سرطان گردن رحم می باشد.

–دارو

داروهای تضعیف کنده ایمنی، داروهای آنتی متابولیک و گلوکوکورتیکوئید می توان از ریسک فاکتورهای سرطان باشند.

–هورمون

بعضی از هورمون ها اثربالقوه ای در ایجاد بعضی سرطان ها دارند که در 3 مورد خیلی شاخص هستند.

1.سرطان پستان:

دوز بالایی از استروژن در صورتی که به طور مداوم مصرف شود در ایجاد سرطان پستان موثر است.

2.سرطان آندومتر:

دوز بالایی از استروژن در ایجاد سرطان اندومتر نیز دخیل می باشد.

3.آدنوکارسینومای واژن:

استروژن های مصنوعی چون دی اتیل استیل بسترول که در دوران حاملگی  برای مادر بی خطر بوده و از سقط جلو گیری می نماید، برای نوزاد دختر این افراد باعث کارسینوم واژن می شود.

–فاکتورهای ارثی

شواهدی که حمایت کننده تاثیر فاکتورهای ارثی برروی ایجاد سرطان می باشد از ابتدا به دنبال بررسی های حیوانی بیان شد. بهترین نمونه سرطان که درآن فاکتورهای ارثی دخالت دارند رتینوبلاستوما می باشد.

از طرفی فاکتورهای ژنتیکی می تواند در بروز خانوادگی بعضی از سرطان ها مثل FAP ،HNPCC، سرطان پستان و معده نیز نقش داشته باشد.

–انکوژن

هر سلول حاوی یک سری ژن هایی می باشد که جهت رشد، تعمیربافت، گسترش نرمال برنامه ریزی شده اند که کنترل رشد( stem cell) از طریق همین ژن های مخصوص می باشد. در حال حاضر معلوم شده است که این ژنها از طریق اشعه، مواد شیمیایی و ویروس ها و دیگر فاکتورهای ناشناخته فعال می شوند. این انکوژن ها، ژنهای تغییر شکل سلولی را فعال و منجر به رشد غیر قابل کنترل سلول های نرمال می شود.

بسیاری از این انکوژن ها خاموش هستند تا این ژن از یک کروموزوم به کروموزوم دیگر حرکت کنند. این شکست کروموزومی و تجدید آن در چندین سرطان شناخته شده است. که می توان از لوسمی مزمن و لنفوم نام برد از طرفی بعضی از ژنها از رشد غیر طبیعی سلولهای ناسالم جلو گیری می کنند که اگر دچار آسیب یا حذف شوند به رشد سریع خود ادامه می دهند.

–ویروس

این موضوع ثابت شده است که ویروس کوچک DNA داری چون پاپو ویروس می تواند باعث تومورهای متفاوتی شوند. که از بین این دسته ویروس ها پاپیلو ویروس شاخص می باشد.

HTLV-1 در ایجاد سرطان هایی چون adult T-cell leukemi دخالت دارد. در لنفوم بورکیت، ویروسهای مختلفی فعالیت دارند که شاخص ترین آنها EBV می باشد.

طب تسکینی چیست ؟(paliative care)

طب تسکینی، مجموعه خدمات گسترده برای درمان علایم و استرس ها و ناخوشی های ناشی از بیماری های صعب العلاج است که همراه با درمان اولیه جهت بیماران در مراحل آخر بیماری در نظر گرفته می شود. در واقع هدف اصلی طب تسکینی ارتقای کیفیت زندگی بیمار واطرافیانش به حداکثر ممکن، از طریق کنترل علایم آزار دهنده بیماری زمینه ای، به طرق تخصصی پزشکی حمایت های معنوی، روان شناختی، اجتماعی و اطلاع رسانی است.

معمولا طب تسکینی به صورت تیمی زیر نظر متخصص طب تسکینی و در امکان مختلف مانند بیمارستان ،خانه،نقاهتگاه و امثال آن انجام می گیرد.

تعریف طب تسکینی

بنا به تعریف WHO: طب تسکینی، رویکردی جهت بهبود کیفیت زندگی بیمار و خانواده بیمار به دنبال مقابله با شرایط ناگوار همراه بیماری صعب العلاج از طریق درمان درد و سایر مشکلات روحی، روانی و فیزیکی می باشد.

اهمیت طب تسکینی(palliative care)

طیف علایم در بیماران مختلفی که از طب تسکینی سود می بردند بسیار گسترده می باشد که از نظر شیوع علایم به صورت زیر بیان می شود:

• درد( 88%)،
• تنگی نفس( 87%)،
• تهوع و استفراغ( 85%)،
• اختلال خواب( 75%)،
• گیجی( 75%)،
• تغییراشتها( 70%)،
• بی اختیاری ادرار و مدفوع( 64%)،
• یبوست( 65%)،
• افسردگی( 60%)،
• اضطراب( 69%)

کیفیت زندگی بیمار و طب تسکینی

طب تسکینی درمان های اختصاصی برای درمان افرادی که قابل درمان نبوده و با بیماری صعب العلاج درگیر هستند را بیان می کند. این هدف اولیه برای فراهم کردن کیفیت زندگی مناسب برای افرادی با مدت زمان محدود زندگی می باشد. بنابراین برای این بیماران شرایطی را فراهم می کند که بیمار قادر باشد تا حتی الامکان در خانه خود و در شرایطی که خود می پسندد بمیرد در حالیکه تمام اقدامات درمانی، پرستاری، روانی و روحی برای بهبود شرایط خود را دریافت کرده است.

حیطه کاری طب تسکینی

طب تسکینی در قسمت های زیر خدماتی را ارائه می دهد

-سرویس حمایت روانی

-سرویس حمایت اجتماعی

-سرویس حمایت روحی و معنوی

-سرویس باز توانی

-کنترل علائم

-ارتباط مستقیم رو دررو

-سرویس حمایت افراد خانواده حتی در دوران عزاداری و داغداری بیمار از دست رفته

مزایای اجرای طب تسکینی

با اجرای طب تسکینی به صورت اصولی موارد زیر حاصل می شوند:

1)بهبود مداخله درد و سایر نشانه ها

2)رضایت بیمار و خانواده،رضایت شغلی پرستاران

3)کاهش ظرفیت اشغال تخت های بخش مراقبت ویژه

4)کاهش طول مدت بستری و کاهش هزینه های دارویی

5)تخصصی شدن مراقبتها و ایجاد فرصت بیشتر برای پزشکان جهت برقراری ارتباط گسترده تر و تصمیم گیری دقیق بالینی

6)اختصاص هزینه برای موارد دور از نظر مانده

اهداف طب تسکینی

به طور کلی طب تسکینی برای تنها نماندن بیماران سرطانی و صعب العلاج در لحظات پایانی زندگی اشان ایجاد شد اما اگر بخواهیم به این موضوع با جزئیات بیشتری نگاه کنیم به موارد زیر خواهیم رسید:

1-کاهش و کنترل علایم آزار دهنده بیماری مانند درد، تهوع، تنگی نفس و غیره

2-برقراری ارتباط مناسب بیمار و افراد خانواده با پزشک

3-ایفای نقش های مشاوره ای، اطلاع رسانی صحیح و آموزشی برای بیمار و افراد خانواده

4-ساپورت روحی و روانی بیمار و افراد خانواده

5-اطمینان دادن به بیمار که ارائه کلیه خدمات(جسمی، روحی، روانی، معنوی) تنها بنابر درخواست خود و اطرافیان او می باشد.

پیامد مورد انتظار

ارتقاء کیفیت زندگی بیمار و افراد خانواده او، بهبود عملکرد آنان،

کاهش دفعات پذیرش اورژانس و بستری،

در نتیجه کاهش بار سردرگمی و افسردگی بیمار و افراد خانواده

و در نهایت آرامش جان سپردن بیمار از پیامد های مورد انتظار طب تسکینی هستند

سئوالاتی که تیم طب تسکینی در پاسخ دادن به آن ها شما را یاری خواهد کرد؟

طبیعی است که وقتی شخصی درگیر مریضی ای و به خصوص درگیر سرطان می شود سوالات بسیار زیادی در ذهنش شکل بگیرد. اما مشکل اینجاست که بسیاری از افراد توانایی پاسخگویی به این سوالات را ندارند. از این رو تیم طب تسکینی در پاسخ دادن به بیماران درباره ی این موارد کمک می کند

1-چه اتفاقی برای من خواهد افتاد؟

2-آیا روش های دیگری  برای درمان باقی مانده است؟

3-آیا من خواهم مرد؟

4-چقدر می توانم  روی مرگ و زندگی ام کنترل داشته باشم؟

5-در آینده چه مقدار درد و ناتوانی خواهم داشت؟

6- اگر نخواهم درمان بیشتری بگیرم چه می شود؟

7-در مورد مسائل مادی چه کنم؟

8-وقتی بمیرم چه اتفاقی می افتد؟

9-آیا این بیماری به افراد خانواده نیز سرایت می کند؟

10-چگونه به افراد خانواده ام خبر بدهم؟

11-چه قدر برای زنده بودن  فرصت دارم؟

12-چه غذایی برای من مناسب است؟

13-آیا می توانم به زیارت بودم؟

14-اگر نیمه شب دردم بیشتر شود به کجا مراجعه کنم؟

افرادی که به کلینیک طب تسکینی مراجعه می کنند

طب تسکینی سعی دارد تا جامعه بزرگتری از افراد را تحت پوشش قرار دهد، 3 دسته از افراد می توانند از خدمات طب تسکینی استفاده کنند که در قسمت پایین آورده شده است.

1-افرادی که به خاطر درد و سایر علایم ناشی از بیماری های صعب العلاج رنج می برند

2-افرادی که مبتلا به درد جسمی و روحی می باشند که قابل درمان نمی باشد

3-و هر فرد نیازمندی که که بافعالیت این سیستم آشناست و نیازمند کمک این تیم می باشد.

سوالات متداول درباره ی طب تسکینی

آیا هر بیماری که جهت طب تسکینی مراجعه می کند الزاما به این معنی است که در آینده زود خواهد مرد؟

خیر، چرا که افراد مبتلا به بیماری های مزمن و طولانی مدت و ناتوان کننده مانند ناراحتی قلب، بیماری مزمن کلیه، بیماری مزمن ریه، بیماری کیستیک فیبروز و ایدز و دیابت نیز می توانند از خدمات این تیم استفاده کنند.

چه زمانی برای شروع درمان تسکینی مناسب می باشد؟

هیچ وقت برای شروع درمان تسکینی زود نمی باشد، در واقع می تواند همزمان با درمان ابتدایی بیماری آغاز شود بدون توجه به علت زمینه بیماری.

هیچ علتی برای صبر کردن جهت شروع درمان تسکینی وجود ندارد، چون هر بیماری صعب العلاج و علایم و درمان ها باعث افسردگی و اضطراب بیمار میشود که اثر وسیعی در افراد خانواده نیز دارد، این تیم کمک می کند که فرد و افراد خانواده با مشکلات وسیع سازگار شوند.

برای مراقبت از بیماران end stage به چه نکاتی باید توجه شود؟

بیماران end stage بیمارانی هستند که به زمان مرگشان نزدیک هستند از این رو حساسیت های خاصی برای آن ها وجود دارد که باید به آن ها توجه کنید. برخی از این موارد عبارتند از:

1-احساس ضعف دارند به طوری که از بستر خارج نمی شوند و حداقل حرکت را به صورت چرخیدن در بستر را دارند.

2-برای انجام کوچکترین کاری نیازمند کمک دیگران می باشند.

3-حداقل آب و غذا را جهت زنده ماندن نیاز دارند.

4-اکثر زمان های روز را خواب هستند البته اگر درد ناشی از بیماری اجازه بدهد در صورت وجود درد ممکن است پرخاشگری و بی قراری باشند یا شب هاتوانایی به خواب رفتن را نداشته باشند.

5-توجه و تمرکز ندارند.

6-نسبت به زمان و مکان و شخص آگاه نمی باشند

7-توانایی تطابق و همکاری با فرد ارائه دهنده خدمات طب تسکینی را ندارند.

8-در بلع دارو وغذا ممکن است مشکل داشته باشند.

9-گاه حرکات پرشی عضلات مانند حرکت دست و پا و صورت دارند.

10-ترشحات بزاق کاهش می یابد.

11-نیازی به استفاده از برخی از داروها مانند ویتامین و داروهای تکمیلی و هورمون ها و داروی فشار خون و دیورتیک ندارد مگر این که واقعا باعث راحت تر  بودن و بهبود کیفیت زندگی بیمار شود.

12-تجمع ترشحات موکوسی در انتهای حلق که علی رغم شنیدن صدای ناخوشایند ولی برای بیمار مشکل ساز نمی باشد.

13-سرد بودن دست ها و پاها که نشان دهنده کاهش خون رسانی می باشد.

14-تیره شدن و موتیلینگ پوست دست و پا و صورت و تیره شدن و رنگ پریده شدن اعضای بدن.

15-نامنظم شدن یا کند شدن ضربان قلب یا کاهش فشار خون.

16-تنفس بیمار بسته به میزان گردش خون و مواد زاید بدن می تواند کند یا تند شود.

17-بیمار ممکن است دچار آپنه شود.

18-ادرار تیره تر می شود و از میزان ادرار در دقیقه کاسته می شود.

19-بی اختیاری ادرار و مدفوع.

تفاوت بین طب تسکینی و درمانی

هدف طب درمانی افزایش طول عمر بیمار است در حالی که هدف طب تسکینی ارتقاء کیفیت زندگی بیمار و در آرامش جان سپردن است نه افزایش طول عمر بیمار یا درمان علت زمینه ی بیماری.

چالش های پیش رو طب تسکینی

یکی از مباحث مهم در سیستم درمانی، بهداشتی کشور ما که کمتر مورد توجه قرار گرفته است توجه به چگونگی ایجاد روش و سیستم مراقبت های حمایتی و تسکینی برای بیماران مبتلا به بیماری های مزمن و پیشرفته و در عین حال چگونگی ارزیابی کیفیت زندگی و موضوعات روانی، اجتماعی، اخلاقی و روحی بیماران در مرحله انتهایی زندگی است.

با توجه به تاکید سازمان WHO برای رفاه جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی و تفسیر رویکرد به موضوع بیماری و سلامت لازم است که موضوع طب تسکینی از طرف وزارت بهداشت مورد توجه و  عنایت خاص قرار بگیرد. همان طور که بیماران تمایل به داشتن طول عمر زیاد هستند و خواستار زندگی با کیفیت بالا از نظر جسمی و روحی و حمایتی هستند. این موضوع به خصوص در مورد بیماری های مزمن دارای اهمیت بیشتری می باشد. با کاهش سوانح و تصادفات تا 15 سال آینده میزان بروز سرطان افزایش یافته و در آینده نزدیک در ایران و در کشورهای در حال توسعه به عنوان دومین معضل سلامت به شمار خواهد رفت. توجه مسئولان وزارت  بهداشت به این موضوع حساس بهداشتی و درمانی اهمیت دارد که این امر جز با شناخت نیاز ها و ارتباط گسترده بین سازمانی میسر نیست.

با توجه به ماهیت نوین مبحث طب تسکینی در جامعه ءارتقاء سطح پژوهشی در موضوع مراقبتهای تسکینی، همکاری تخصص های تکمیلی متعدد از قبیل پزشکی اجتماعی، روانشناسی، کاردرمانی، گفتار درمانی، فیزیوتراپی، مددکاری اجتماعی، متخصص بیهوشی، روحانیون، جامعه شناسان و……..ضروری است. موارد مذکور ظرفیت هایی هستند که امکان دستیابی به ماموریت مرکز را هموار می نماید.

چشم انداز آینده

چشم انداز ما تسکین آلام جسمی و روحی بیماران مبتلا به بیماری های پیشرفته  و یا غیر قابل علاج در مرحله انتهای زندگی است.

زیر نظر:

آقای دکتر عبدالرحیم حزینی

نوع تغذیه بسیار مهم است؛ زیرا :

1.اضافه وزن، فشار خون بالا، چربی خون بالا و قند خون بالا از مشکلات شایعی هستند که تغذیه صحیح یکی از راه های کنترل آنها است.

در صورت کنترل نکردن این مشکلات، میزان ابتلا به بیماری هایی مانند سکته قلبی و مغزی و سرطان ها بیشتر می شود.

با یک برنامه غذایی صحیح، می توان خطر ابتلا به این بیماری ها را کاهش داد.

به عنوان مثال:

* مصرف کمتر چربی، میزان ابتلا به سرطان روده، پانکراس و پروستات را کم میکند.

* مصرف کمتر روغن های جامد و نمک، از بالا رفتن فشار خون و کلسترول جلوگیری می کند و خطر ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی را کمتر می کند.

* مصرف یک یا دو وعده در روز از میوه ها و سبزی های تازه، خطر بیماری قلبی را 30 درصد کمتر می کند.

* کاهش کلسترول خون به میزان 10 درصد، خطر ابتلا به بیماری قلبی را 30 درصد کمتر می کند.

* کاهش فشار خون به اندازه 6 میلی متر جیوه، خطر سکته مغزی زا 40 درصد و خطر سکته قلبی را 15 درصد کاهش می دهد.

پس برای مقابله با این مشکلات به یک برنامه غذایی مناسب نیاز داریم.

چگونه می توانیم یک برنامه غذایی مناسب داشته باشیم؟

عادات غذایی خوب و بد

برای این منظور ابتدا باید بدانیم که بدن به چه مواد غذایی نیاز دارد و بعد از آن باید بدانیم که از چه مواد غذایی به چه مقدار بخوریم تا سلامتی خود را حفظ کنیم. به طور کلی نیاز های غذایی ما شامل انرژی، پروتئین،چربی، ویتامین ها، مواد معدنی و آب است.

انرژی:

با افزایش سن، نیاز به انرژی کمتر می شود. این کم شدن نیاز به انرژی، به خاطر کوچکتر شدن بافت عضلانی و کاهش فعالیت فیزیکی است.

باید به اندازه ای غذا بخوریم که ضمن تامین نیازهای اساس بدن، وزن ایده آل خود را نیز حفظ نماییم.

بنابراین لازم است:

* چربی کمتری مصرف کنیم.

* آن مقدار کمی هم که مصرف می کنیم ار نوع چربی اشباع نشده یعنی روغن های مایع مانند روغن زیتون باشد.

* تا حد امکان غذاهای سرخ شده در روغن را کمتر مصرف کنید.

* اگر مجبور شدید غذا را سرخ کنید، از حرارت کم استفاده کنید تا روغن نسوزد و باقیمانده روغن را دور بریزید.

ویتامین های گروه B، D، C و از جمله این ویتامین هستند:

ویتامین های گروه B:

این گروه از ویتامین ها در کاهش خطر بیماری های قلبی و عروقی موثرند. ویتامین های گروه B در انواع گوشت ها، تخم مرغ، شیر، حبوبات، غلات سبوس دار، و به مقدار کمتری در میوه ها و سبزی های دارای برگ سبز تیره وجود دارد.

جوانه غلات و حبوبات مانند جوانه گندم، جوانه عدس و جوانه ماش، سرشار از ویتامین های گروه B و ویتامینC  است.

ویتامین D :

این ویتامین با افزایش جذب کلسیم، از پ.کی استخوان جلوگیری می کند برای تامین ویتامین D هر روز در مقابل نور مستقیم خورشید قرار بگیرید.تابش نور خورشید از پشت شیشه تاثیری ندارد.

ویتامین C :

با افزایش سن، میزان ویتامین C خون کم می شود. کسانی که در شرایط استرس (فشار) قرار دارند و یا سیگار می کشند، به ویتامین C بیشتری احتیاج دارند. ویتامین C در انواع میوه ها و سبزی های تازه مانند گوجه فرنگی، فلفل سبز دلمه ای، پرتقال ، کیوی و ساقه سبز پیازچه وجود دارد. پختن سبزی ها به مدت طولانی و یا قرار گرفتن سبزی ها و میوه های خرد شده در معرض هوا و نور، باعث از بین رفتن ویتامین C موجود در آنها می شود.

ویتامین E :

این ویتامین در جوانه گندم، غلات سبوس دار و سبزی های دارای برگ سبز تیره وجود دارد. روغن زیتون منبع غنی ویتامین E است.

مواد معدنی :

کلسیم یکی از مهمترین مواد معدنی است. این ماده در سلامت تاثیر بسیار زیادی دارد؛ چرا که کمبود این ماده باعث پوکی استخوان می شود. مصرف داروهای ضد اسید معده، عدم تحرک، اشکال در جذب کلسیم مواد غذایی و کمبود ویتامین D باعث کاهش کلسیم می شود.لبنیات یکی از منابع خوب برای تامین کلسیم است.

آهن ماده معدنی مهم دیگری است که کمبود آن منجر به کم خونی، احساس خستگی و ضعف می گردد. آهن در انواع گوشت ها، تخم مرغ، حبوبات، مغزها(پسته، بادام و …)، غلات سبوس دار، میوه های خشک شده (کشمش، توت خشک، برگه زرد آلو) و سبزی های تیره وجود دارد. آهن موجود در فرآورده های گوشتی جذب خوبی دارد؛ اما برای جذب بهتر آهن موجود در سایر مواد غذایی مصرف میوه و سبزی های سرشار از ویتامین C همراه غذا توصیه می شود.

برای تامین آب مورد نیاز بدن، مصرف روزانه حداقل 6 تا 8 لیوان مایعات، ترجیحا «آب ساده» توصیه می شود. با افزایش وزن، نیاز بدن به مایعات نیز افزایش می یابد.

به یاد داشته باشید که در شرایط زیر به آب بیشتری نیاز دارید:

عادات غذایی خوب و بد

* در هنگام ورزش و فعالیت بدنی

* در آب و هوای گرم

* هنگام استفاده از داروهای ملین و مدر

* در مواقع ابتلا به اسهال یا تب

بعد از ساعت 6 بعد از ظهر مصرف آب و چای را کمتر کنید، تا در شب برای دفع ادرار از خواب بیدار نشوید.

• برای تامین مواد مورد نیاز بدن چه غذاهایی باید بخوریم و از هر غذا چه مقدار باید بخوریم؟

گروه های اصلی مواد غذایی

برای تامین نیازهای غذایی، هر روز باید در برنامه غذایی خود از چهار گروه اصلی مواد  غذایی استفاده کنیم:

1.گروه شیر و لبنیات:

عادات غذایی خوب و بد

این گروه شامل شیر، ماست، پنیر، کشک و بستنی است. اگر حجم یک لیوان را 240 میلی لیتر در نظر بگیریم، آنگاه ارزش غذایی یک لیوان شیر کم چرب، با یک لیوان ماست کم چرب، با یک قوطی کبرین پنیر و با یک لیوان کشک معادل است. دقت کنید لبنیات مصرفی باید پاستوریزه باشند.

در طول یک روز حداقل دو مورد از موارد فوق را در رژیم غذایی خود مصرف کنید. به عنوان مثال:

                        یک لیوان شیر کم چرب   +    یک لیوان ماست کم چرب

                    یا

                        یک لیوان شیر کم چرب   +    یک قوطی کبریت پنیر

                      یا

      یک لیوان ماست کم چرب   +    نصف قوطی کبریت پنیر+ نصف لیوان کشک

در طول روز، حداقل در وعده غذایی، از شیر و فرآورده های آن استفاده کنید. بهتر است شیر و ماست کم چربی مصرف کنید. نوشیدن یک لیوان شیر گرم، قبل از خواب به برطرف شدن کم خوابی نیز کمک می کند.

2.گروه گوشت ، حبوبات و مغزها :

این گروه شامل انواع گوشت ها مانند گوشت قرمز (گوشت گوسفند و گاو)، گوشت سفید (گوشت مرغ، ماهی و پرندگان)، تخم مرغ، حبوبات (نخود، لوبیا، عدس، باقلا، لپه و ماش) و مغزها (گردو، بادام، فندوق و پسته) است.

ارزش پروتئینی سه قطعه گوشت خورشتی متوسط پخته، با یک عدد قسمت پایین ران یک مرغ بزرگ پخته،با نصف یک سینه مرغ کوچک پخته، با یک لیوان حبوبات پخته شده، با نصف  لیوان انواع مغزها و با دو عدد تخم مرغ برابر است.

در طول یکروز حداقل دو مورد از موارد فوق را در رژیم غذایی خود قرار دهید.

به عنوان مثال:

سه قطعه گوشت خورشتی پخته شده + یک عدد تخم مرغ + نیم لیوان حبوبات پخته شده

یا

یک لیوان حبوبات پخته شده + یک ران مرغ

یا

دو قطعه کوچک گوشت پخته شده + نیم لیوان حبوبات پخته شده + یک عدد تخم مرغ + ربع لیوان مغزها

ترکیب مقداری از موارد فوق در یک روز توصیه می شود به نحوی که توزیع مناسبی در طول هفته داشته باشد. به عنوان مثال، مصرف تخم مرغ باید به صورتی باشد که در هفته 3 عدد تخم مرغ مصرف کنید. همچنین باید توجه کنید که هریک از پروتئین های گیاهی به تنهایی کامل نبوده و بهتر داست دو یا چند نوع مختلف از آنها یا هم خورده شوند. به عنوان مثال لوبیا، عدس و مغز گردو مکمل یکدیگرند.

مغزها را می توانید به صورت کوبیده، له شده و یا رنده شده به تنهایی یا همراه با غذا مصرف کنید.

مصرف گوشت سفید بهتر از گوشت قرمز است.

ماهی های کوچک (کیلکا) که استخوان های آن به همراه گوشت ماهی خورده میشود، علاوه بر اینکه پروتئین مرغوبی است؛ کلسیم و تامین D دارد که برای کاهش پوکی استخوان مفید هستند.

توصیه می شود که در طول روز حداقل در دو وعده غذایی از غذاهای این گروه مصرف کنید.

3.گروه نان و غلات :

سومین گروه موا غذایی شامل انواع نان، برنج، ماکارونی، گندم، جو و ذرت است. ارزش غذایی 30 گرم از انواع نان، مثلا کف دست نان سنگک، با 4 کف دست نان لواش، با یک کف دست نان تافتون، با یک کف دست نان بربری، با نصف لیوان برنج پخته و با نصف لیوان ماکارونی معادل است.

میزان مورد نیاز از این گروه بستگی به میزان فعالیت روزانه و وزن شما دارد، ولی به طور کلی توصیه می شود در طول روز حداقل 6 مورد از موارد فوق را در برنامه روزانه خود داشته باشید.

به عنوان مثال:

سه کف دست نان سنگک + نصف لیوان برنج پخته + یک لیوان ماکارونی پخته

یا

سه کف دست نان تافتون + یک لیوان برنج پخته + نصف لیوان جو پخته شده به صورت سوپ یا آش

یا

8 کف دست نان لواش + یک لیوان برنج پخته + یک لیوان ماکارونی پخته

بهتر است نان و غلات مورد نیاز روزانه را در چهار وعده غذایی میل کنید.

مصرف غلات به همراه حبوبات مثل عدس پلو، لوبیا پلو، آش جو و همچنین غلات به همراه لبنیات مثل شیر برنج، سوپ جو با شیر، ماکارونی با پنیر، نان و پنیر مجموعه پروتئینی کاملی را برای بدن فراهم می کنند.

4.گروه میوه ها و سبزی ها:

این گروه شامل انواع میوه ها و سبزی ها است که ویتامین ها و مواد معدنی بسیار زیادی دارند. سبزی ها و میوه هایی مثل گشنیز، جعفری، نعناع، گوجه فرنگی، فلفل دلمه ای سبز، ساقه سبز پیازچه، پرتقال، نارنگی، لیمو، نارنج، کیوی و توت فرنگی سرشار از ویتامین C هستند.

سبزی های دارای رنگ سبز تیره، زرد تیره و نارنجی مانند اسفناج، هویج، گوجه فرنگی و میوه هایی مثل طالبی، زرد آلو و شلیل، ویتامین A مورد نیاز بدن است.

زیتون و سبزی هایی که برگ سبز تیره دارند، دارای ویتامین E هستند.

بنابراین برای اینکه بدن ما مجموعه کامل ویتامین ها و املاح را دریافت کند، باید سعی کنیم از تمامی انواع میوه ها و سبزی های موجود در منطقه خود استفاده نماییم.

ارزش غذایی یک عدد میوه متوسط مثلا یک عدد سیب، پرتقال یا هلو، با ربع طالبی متوسط،با نصف لیوان گیلاس، با نصف لیوان حبه انگور، با 3 عدد زرد الو،با نصف لیوان آب میوه،با یک لیوان سبزی برگی شکل خرد شده مثل کاهوو اسفناج، با نصف لیوان سبزی پخته، یا نصف لیوان سایر سبزی های خام خرد شده و یا یک عدد سیب زمینی متوسط برابر است.

در طول یک روز حداقل 4 مورد از موارد فوق را باید مصرف کنید.

به عنوان مثال:

دو لیوان کاهوی خرد شده + یک پرتقال + یک سیب

یا

یک لیوان سبزی پخته + نصف لیوان حبه انگور + یک سیب

یا

یک سیب زمینی + نصف لیوان سبزی خرد شده + 4/1 طالبی + سه عدد زرد آلو

یا

نصف لیوان سبزی خرد شده + یک لیوان کاهو + نصف لیوان آب میوه + یک گلابی

* بهتر است که میوه و سبزی مورد نیاز یک روز را در چهار نوبت میل نمایید و سعی کنید که نیمی از میوه ها و سبزی های مصرفی از گروه سرشار از ویتامین C باشد.

* میوه ها و سبزی ها علاوه بر تامین ویتامین ها و املاح به دلیل داشتن مقادیر زیادی «فیبر» از بروز یبوست جلوگیری می کنند. بنابراین با خوردن میوه ها و سبزی ها نیازی به مصرف داروهای ملین نخواهید داشت.

* در صورتی که مشکلات دندانی دارید برای استفاده از این گروه مواد غذایی، از روش هایی مانند خرد کردن و رنده کردن استفاده کنید. به عنوان مثال برای مصرف کاهو یا «سبزی خوردن» همراه با غذا، آن را ریز ریز خرد کنید، خیار، هویج یا سیب را می توانید رنده کنید.

* میوه ها و سبزی ها، غلات سبوس دار و حبوبات مثل سیب زمینی، نان تهیه شده از آرد سبوس دار، ماکارونی، لوبیا، نخود و عدس جزء کربوهیدرات های پیچیده هستند. این مواد دارای فیبر هسند و باعث کاهش کلسترول و پایین آمدن فشار خون می شوند. همچنین از بالا رفتن قند خون جلوگیری می کنند و یبوست را از بین می برند.

در مقابل موادی مانند قند، شکر، شربت، نوشابه و شیرینی ها جزء دسته کربوهیدرات های ساده هستند که باید کمتر مصرف شوند.

به خاطر داشته باشید:

بهتر است غذاهای چرب و سرخ شده نخورید. اما برای اینکه چربی مورد نیاز بدنتان تامین شود، روزانه یک قاشق سوپخوری روغن گیاهی مثل روغن زیتون همراه غذا یا سالاد مصرف کنید.

بعد از غذا میوه تازه بخوریم.

تا حد امکان از مصرف گوشت قرمز و چربی های حیوانی پرهیز کنید و گوشت مرغ و ماهی را جایگزین آن نمایید.

برای جذب بهتر آهن :

* همراه غذا، سبزی خوردن و سالاد مصرف کنید.

* بعد از غذا، سبزی خوردن و سالاد مصرف کنید.

* از نوشیدن چای یا قهوه از یک ساعت قبل و تا دو ساعت بعد از خوردن غذا خودداری کنید.

– تا حد امکان مصرف ادویه، نمک و شکر را کم کنید.

-اگر مشکلات دندانی دارید با استفاده از خرد کردن و یا رنده کردن، سبزی های و میوه های خام را مصرف کنید.

تغذیه مناسب به معنای صرف هزینه زیاد نیست، مهمترین اصل برای جلوگیری از کمبود مواد غذایی رعایت تنوع در خوردن مواد غذایی از هر چهار گروه است.

توجه داشته باشید که الگوهای غذایی گفته شده برای افرادی است که مشکل خاصی نداشته باشند.

در تجویز رژیم های غذایی باید نیازها و محدودیت های هر فرد از جمله قد، وزن، سن، جنس، فعالیت، ابتلا به فشار خون بالا و یا قند خون بالا مورد توجه قرار گیرد.

یکی از منوها برای صرف غذای سالم در روز به شرح زیر است :

1 ) یک یا دو لیوان آب قبل از صرف صبحانه بنوشیم.

2 ) کمی ورزش صبحگاهی داشته باشیم (بین 5 الی 10 دقیقه در صورت امکان بیشتر  ورزش های کششی و نرمشی انجام دهیم)

3 ) نان تازه، پنیر غیرکارخانه ای و تازه تهیه شده، دو عدد گردو یا فندوق یا بادام یا هر نوع مغزی دیگر، دو قاشق عسل طبیعی و در صورت اشتها بالا دو عدد تخم مرغ آب پز یا نیمرو با یک عدد سیب یا پرتقال میل کنید.

4 ) میان وعده تا ساعت 10 حتما یک لیوان آب بنوشید.

5 ) ساعت 11 می توانید 100 گرم میوه فصل بخورید (سیب، موز، انگور و ..)

6 ) در صورت داشتن کبد چرب غذاهای آب پز توصیه می شود.

7 ) کسانی که فعالیت بدنی زیاد دارند در طول روز حتما کربوهیدرات مانند برنج، نان، ماکارونی و ..) مصرف کنند.

8 ) برای ناهار 100 گرم گوشت یا مرغ یا ماهی استفاده شود، ترجیحاً از غذاهای سرخ کرده پرهیز شود چون بدن را برای ادامه روز تنبل می کند.

9 ) حتماً یک بشقاب سبزی و سالاد در آخر غذا مصرف کنید.

10 ) از روغن نباتی به هیچ وجه استفاده نکنید.

11 ) سبزیجات آب پز مثل هویج ، بروکلی و .. در منو روزانه تون قرار دهید.

12 ) از غذاهای کارخانه ای و کنسرو شده شدیداً پرهیز کنید.

13 ) 100 گرم عدس یا ماش یا هر نوع حبوبات بصورت سوپ یا آش هفته ای دوبار حتماً مصرف شود.

14 ) 20 تا 50 گرم پنیر به جای غذای کمکی برای رفع کمبود پروتئین مصرف شود.

15 ) در هفته می توانید یک یا دوبار برای رفع هوس سرخ کردنی بخورید. (ته دیگ، سیب زمینی و.. ) اما نگذارید برایتان عادت شود.

16 ) در طول ناهار به هیج وجه آب نخورید.

17 ) ساعت 4 یا 5 بعد از ظهر به عنوان میان وعده یک یا دو لیوان آب بنوشید زیرا بدن را سم زدایی می کند.

18 ) بهترین غذا برای شب حبوبات است. در غیر این صورت 50 گرم گوشت با سبزیجات میل کنید و لی نان و نشاسته استفاده نکنید.

19 ) قبل از خواب می توانید یک لیوان شیر خالی یا با عسل مصرف نمایید.

20 ) به خانم های 20 تا 40 سال توصیه می شود روزی یک عدد قرص آهن مصرف کنند.

همچنین فراموش نکنیم خواب خوب داشته باشیم و سعی کنیم سحرخیز باشیم (متابولیسم بدن در طول شب سم زدایی می کنه و در طول روز مواد رو جذب می کنه)

                                                                          “کانون مهر گلستان”